مدیریت صنایع و بهره وری

تعريف رانت

برام خيلي مهم بود كه بدونم رانت چيه ، شايد براي شما هم همينطور باشه چرا كه عده زيادي متاسفانه بر اثر اين پديده به ثروتهاي بادآورده اي رسيده اند . نمي دونم شناسايي اونها سخته يا جلوگيري از اين پديده بهر حال اين پديده باعث مشكلات فراواني در كشور ميشه كه دو تن از مسئولين  به آن پرداخته اند اما در ابتدا به تعريف رانت مي پردازم :

"رانت‌"(RENTE) يک کلمه فرانسوي است که مشابه آن در ساير زبان‌هاي اروپايي نيز وجود دارد: "رنت‌", "رنديت‌", "رنتابيلتي‌" و غيره‌.‏

در آغاز و قبل از اينکه اين لغت يک مفهوم خاص پيدا کند, به درآمد منظمي اطلاق مي‌گرديد که از کار حاصل نمي‌شد, بلکه از حق امتيازي که مالک زمين يا ملکي به ديگري واگذار کرده (عايدات زمين يا مستغلات) و يا سرمايه‌اي در اختيار ديگري قرار داده بود (بهره پول), عايد مي‌شد.‏

بعدها در تئوري ريکاردو (1823 -1772 ), اصطلاح رانت در کتاب "اصول اقتصاد سياسي‌" وي, مفهوم اقتصادي ديگري يافت و عبارت شد از "عايدي حاصل از اختلاف زمين‌ها از لحاظ باروري‌".‏ طبق نظريه ريکاردو "رانت زمين متناسب است با اختلاف ارزشي که ناشي مي‌شود از محصول حاصل در بدترين زمين که در کشور وجود دارد و محصول به دست آمده در زمين موردنظر; البته با فرض اينکه مقدار کار و سرمايه به‌کار رفته در هر دو زمين مساوي باشد".‏سپس در اقتصاد مدرن, اصطلاح رانت با توليد صنعتي تطبيق داده شد و در تحليل مکانيسم قيمت‌ها, از سود تکميلي که توليد کننده درنتيجه امتيازات خاص و خارج از موسسه‌توليدي خود - اما به طور قانوني و مشروع - به دست مي‌آورد, به عنوان رانت سخن به ميان آمد, نظيراينکه يک واحد توليدي در کنار رودخانه‌اي ويا در حاشيه جاده‌اي اصلي احداث مي‌گردد و ازاين طريق, يعني کاهش هزينه حمل‌ونقل از امتياز ويژه‌اي برخوردار مي‌شود.‏ به اين امتياز خاص که سبب افزايش درآمد شرکت مي‌گردد "رانت‌" مي‌گويند   امروزه رانت اقتصادي را اين گونه تعريف مي‌کنند: "اضافه پرداخت کل به يکي از عوامل توليد (زمين, کار يا سرمايه) را بيش از کل درآمدي که اين عامل مي‌توانست در صورت اشتغال در جا يا محلي ديگر به دست آورد, رانت اقتصادي گويند".

در ايران, رانت به درآمد حاصل از اختلاف قيمت دولتي کالاها و قيمت بازار آزاد و يا اختلاف بين قيمت ارزها اطلاق مي‌شود و از آنجا که اختلاف قيمت بين ارزها و قيمت‌هاي دولتي و آزاد کالاها و يا بين نرخ‌هاي بهره دولتي (سود تضمين شده) و نزول پول در بازار آزاد فوق العاده فاحش است, رانت حاصل از چنين امتيازاتي نيز کلان و وسوسه‌آميز ميباشد.‏ از اين رو, "رانت‌جويان‌" به هر وسيله‌اي متشبث مي‌شوند و از هيچ "زد و بند" اقتصادي و سياسي فروگذار نيستند تا بتوانند از مزاياي "رانت خواري‌" از طريق وامي کلان, سهميه دولتي چشم گير, يا دريافت ارز دولتي بهره‌مند گردند.‏

  منبع : دکتر منوچهر کياني‌ - اتاق صنايع ومعادن ايران

تعاريف متعددي از رانت اقتصادي ارائه مي‌شود كه همگي گوياي مفهومي واحد هستند. در ذيل مواردي از تعاريف ارائه شده، بيان شده است:

الف- رانت به معناي درآمد مازاد بر هزينه فرصت از دست رفته و يا اضافه درآمد يك عامل توليد نسبت به درآمد همان عامل توليد در شرايط رقابت كامل است.

ب- پرداخت به يك عامل توليد كه عرضه آن نسبت به اندازه پرداخت لازم براي استفاده از آن بدون كشش باشد را، رانت اقتصادي گويند.

ج- رانت، دريافتي حاصل از فعاليت‌هاي غير مولد است.

د- منظور از رانت اقتصادي، انتقال درآمد به افراد يا گروه‌هايي كه از جامعه به خاطر توان بالقوه آنها در ايجاد محدوديت در فعاليت اقتصادي ديگران است. در واقع درآمد بادآورده‌اي است كه، از توان بالقوه عده‌اي از افراد جامعه در انتقال درآمد ديگران حاصل مي‌شود.

ه- در مفهوم عاميانه، رانت اقتصادي همان سود بادآورده است كه كسب درآمد نه از طريق مشاركت عامل توليد در فعاليت توليدي، بلكه به واسطه داشتن قدرت سلب اختيار از ديگران امكان‌پذير شده است. وجود رانت در هر نظام اقتصادي اولا به معناي تخصيص غيربهينه منابع و ثانيا ناعادلانه بودن نظام اقتصادي است و لذا مانع رشد و توسعه اقتصادي است.

 منبع : ماهنامه دنیای مخابرات و ارتباطات

اما مطلبي كه معاون محترم وزير و نايب رئيس كمسيون اصل 90  به نقل از روزنامه كارگزارن 8 ارديبهشت فرموده اند :  

علی عسگری نایب رئیس کمیسیون اصل 90 روز 12 دی ماه 1385 تاکید کرد؛ «در فروش مواد اولیه پتروشیمی به شرکت ها 700 میلیارد تومان رانت وجود دارد.» ب- محمدحسین بصیری معاون امور معادن وزارت صنایع روز 13 اردیبهشت 1385 گفته است؛ «سال گذشته نزدیک به 1000 میلیارد تومان رانت سیمان نصیب دلالان شده است.»

   + مهندس فریدون دشتی ; ۱:٠۸ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٦/٢/٩
comment نظرات ()