مدیریت صنایع و بهره وری

موجودات فناناپذیر

در همه ی جوامع موج دوم نهاد سومی بوجود آمد که دامنه ی نظارت اجتماعی دونهاد اول را گستر ش داد. این نهاد اختراعی بود به نام « شرکت سهامی » تا آن زمان موسسات بازرگانی درمالکیت یک فرد، یک خانواده یا عده ای شریک بود. البته شرکت هایی وجود داشت اما تعداشان بسیار قلیل بود.
حتا تا انقلاب آمریکا طبق نظر مورخ بازرگانی آرتور دیوینگ 32، « هیچ کس نمی توانست تصور کند.» که روزی شرکت سهامی به جای مالکیت فردی و جمعی ، قالب اصلی تشکیلاتی بشود ، تا سال 1800 فقط 335 شرکت سهامی در آمریکا وجود داشت که اغلب آنان به فعالیت های نیمه عمومی نظیر ساختن کانال یا میدان های دو اشتغال داشتند.33
پیدا شدن تولید انبوه همه ی اینها را تغییر داد. تکنولوژی های موج دوم بیش از یک فرد یا حتا یک گروه کوچک به سرمایه های کلان احتیاج داشت . تا زمانی که این خطر وجود داشت که مالکین و شرکا همه ی ثروت خود را در سرمایه گذاری از دست بدهند از به مخاطره انداختن پولشان در قمارهای بزرگ و پر مخاطره اکراه داشتند. ولی با طرح مفهوم مسئولیت محدود آنها این جرات را پیداکردند. اگرشرکتی ورشکست می شد، سرمایه گذار فقط مبلغی را که سرمایه گذاری کرده بود از دست می داد نه بیش از آن . این اختراع راه های تازه ای به سوی سرمایه گذاری گشود.
از این گذشته ، دادگاه یا شرکت سهامی به منزله ی « موجودی فنا ناپذیر» رفتارمی کردند. یعنی می توانست از موسسین خود بیشتر عمر کند. در نتیجه امکان می داد که برنامه ریزی هایی دراز مدت انجام دهد و طرح های به مراتب بزرگتری در مقایسه با گذشته اجرا کند.
در سال 1901 اولین شرکت سهامی یک میلیارد دلاری به نام« فولاد ایالات متحده» در صحنه ظاهر شد که درواقع تمرکزی بود از دارایی های کلان که تا آن زمان در تصور نمی گنجید. تا سال 1919 در حدود پنج شش واحد از این شرکت های بوجود آمد. درواقع شرکت های بزرگ سهامی به صورت عنصر تفکیک نشدنی زندگی اقتصادی درهمه ی کشورهای صنعتی من جمله سوسیالیست و کمونیست در آمد 34، البته به شکل متفاوت ( از نظر تشکیلاتی ) اما اساسا به همان صورت. این سه عنصر – یعنی خانواده ی هسته ای ، مدرسه به شیوه ی کارخانه و شرکت های سهامی غول پیکر – نهادهای اجتماعی معرف جوامع موج دوم به شمار آمدند.
در سرتاسر جهان موج دوم از ژاپن گرفته تا سویس ، انگلستان ، لهستان ، آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی ، بسیاری از افراد مسیر زندگی یکسانی را طی کردند. آنها در خانواده های هسته ای پرورش یافتند. از طریق مدارس شبه کارخانه ای به سیل عامه پیوستند. و در آخر به خدمت یک شرکت بزرگ خصوصی یا دولتی در آمدند. بر هر مرحله ای از زندگی یک نهاد مهم موج دوم سلطه داشت .

   + مهندس فریدون دشتی ; ٧:٢٠ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/٩/۱٥
comment نظرات ()