مدیریت صنایع و بهره وری

عوامل شکل گیری فرهنگ صنعتی

 ایجاد تخصص: به گفته آدام اسمیت در سال 1776، دویست برابر شدن تولید سرانه هر نفر زائیده کار تخصصی و یکنواختی کار بود. بنابراین برای تولید بهتر و بیشتر، موضوع ایجاد تخصص مطـــرح شد، لذا آموزشگاههای فنی به وجود آمدند و سیستم آموزش و پرورش تبـــدیل به نوعی کارخانه می شود که در آن انبوه سازی انجام می گیرد و براساس نیازهای صنعت، دوره های تخصصی شکل می گیرد.


ایجاد شرکتها: قبل از صنعتی شدن، تعداد شرکتهـــــایی که در زمینه بازرگانی فعالیت می کردند، محدود بود ولی با انقلاب صنعتی تعداد شرکتها روبه افزایش گذاشت.

ایجاد شرکتها، تمرینی برای مردم در شناخت دموکراسی شد. علاوه بر این نقش سرمایه در یک شرکت، تعیین کننده تر از انسان شد و احترام به سرمایه را به جامعه بیشتر منتقل کــرد. کارگروهی توسط شرکتها آموزش داده می شد تا سرمایه های کوچک و افراد پراکنده بتوانند دور هم جمع شده و کاری را انجام دهند که ازتک تک آنها ساخته نبود. ایجاد شرکتها باعث شد کـــه قوانین خاص مرتبط با آنها هم به وجود بیاید.

نظام جدید آموزش و پرورش: تولیدانبوه در کارخانه نمی توانست بدون افراد آموزش دیده به سرانجام مطلوب برسد و باید نظام آموزشی تغییر می کرد. به کارگیری نظام تولیدانبوه در آموزش و پرورش سبب ایجاد مدارس جدید شد و تعلیم اجباری برای افراد جامعه به وجود آمد.

آمـــوزش و پرورش و ایجاد مدارس حرفه ای برای آماده ساختن انسانها برای مسئولیتهای تخصصی در صنایع در طرزفکر، طرز زندگی و بینش افراد تاثیر گذاشت و آنها را از فرهنگ سنتی به سوی فرهنگ مدرن یا فرهنگ صنعتی سوق داد.

تغییر نظام خانواده: خانواده های گسترده قدیمی که همه از زمین ارتزاق می کردند، دیگر امکان حیات نداشتند. پیداکردن کار مطلوب در شهرها اجازه نمی داد که خانواده بــه صورت قدیم و متمرکز باقی بماند، خانواده ها به خانواده کوچکتر و هسته ای تبدیل می شدند. نظام خانواده دچار دگرگونی هایی شد که در نوع رفتار افراد با یکدیگر تاثیرگذار بود و فرهنگ جدیدی را به آنها تحمیل می کرد که دیگر با گذشته قابل قیاس نبود.

مردمی شدن هنر و موسیقی: هنرمندان درگذشته با کمــــــک فئودال ها پرورش می یافتند و هنـــــر خود را در دربارها عرضه می کردند.
ثروتمندان جدید به چنین جانبداری از خود علاقه نشان نمی دادند و در نتیجه موسیقی دانها برای اجرای برنامه به داخــــل مردم رفتند. با ورود هنر به میان مردم، به تدریج تفکر هنرمندان و جامعه دگرگون شد و تاثیر متقابل در فرهنگ جامعه گذاشت.

تشکلگرایی و جامعه مدنی: ‌عصر صنعتی در آغاز با رقابت شدیدی همراه بود، رقابتی که سبب می شد کارخانه های یکدیگر را به آتش کشند. با گسترش بازار مصرف و نیاز به تولید بیشتر رقابتها همراه با یک نوع درک متقابل، تبدیل به هماهنگی هایی شد. به تدریج کارگران با شناخت حقوق خود در تعاونی ها و سپس در اتحادیه های کارگری به قـدرت جمعی خود پی بردند. تشکل های مردمی برای پیشبرد اهداف فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی به نهادهای مدنی تبدیل شدند وهرگونه دخالت دولت در این نهادها مذموم شناخته می شد.

علاوه بر عواملی که عرض کردم اکنون سعی می کنم به پاره ای از مسایل عمده دیگر که در شکل گیری فرهنگ صنعتی دخالت داشته است اشاره کنم.

یکی از این مسایل ایجاد تمرکز است. با وجودی که همواره شعارهای عدم تمرکز از سیاستمداران شنیده می شــد، جامعه به شدت به سوی تمرکزگرایی روی آورد.در دوران صنعتی، عدم تمرکز به قدرت مرکزی تبدیل شد که ایجاد بانک مرکزی بهترین نمونه این تمرکزگرایی است. وحدت فرماندهی درکارخانه ها سبب شد تا انواع تازه تشکیلات سازمانی به وجود آید.
تمرکزگرایی و اقتدار تصمیم گیری، اثرات فرهنگی خود را به جای گذاشت.

مساله تاثیرگذار دیگر، نوع برخورد با دین بود. اخلاق دینی بیشتر از اجرای مراسم دینی رواج یافت.
درنتیجه نظام هـــای اجتماعی ضمن احترام گذاری به عقاید دینی، اخلاقیات دینی را وارد نظام اجتماعی کردند و مذهب خود کمک کننده به ایجاد فرهنگ صنعتی شد.

مساله مهم دیگری که عادت گذشته و فرهنگ جامعه را دگرگون کرد، نظام توزیع کالا و تغییر در روشهای خرید مردم و مصرف کالا است. مغازه های کوچک به فروشگاههای بزرگ تبدیل شدند و فروشگاههای بزرگ سعی کردند کالای بهتر و با بسته بندی منطبق با نیازهای مردم عرضه کنند. درنهایت روشهای زندگی و عادتهای مصرف مردم، دگرگون شد.

علاوه بر اینها در دوران صنعتی، ‌تکنولوژی زایندگی خود را مرتباً افزایش داد. در کنار این زایش پرتوان، مدیران مبتکر سیاسی، فضایی ایجاد کردند که از میان آن کـــارآفرینان به وجود آمدند وتوانستند سرمایه ها را به سوی تولید جلب کنند.

نکته دیگر اینکه در این دوران زنان نقش موثرتر از گذشته در تغییر فرهنگ جوامع به عهده گرفتند و درنهایت با هوشیاری زنانه توانستند زمینه ساز تغییرات فرهنگی شوند

   + مهندس فریدون دشتی ; ۸:۳٤ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/٩/٢٠
comment نظرات ()